Na myśl przychodzi mi mało znany eksperyment Johna Calhouna, przeprowadzony w Ameryce. Polegał on na stworzeniu dla populacji myszy – początkowo ośmiu osobników (czterech par) – idealnego środowiska do życia. Myszy miały nieograniczony dostęp do pożywienia oraz materiałów do budowy gniazd. Były całkowicie chronione przed drapieżnikami i infekcjami. Jedynym ograniczeniem była przestrzeń – klatka o podstawie kwadratu (2,7 × 2,7 m) i wysokości 1,4 m, zdolna pomieścić teoretycznie 3840 osobników.

Eksperyment powtarzano kilkakrotnie, zawsze z tym samym wynikiem. Jak myślicie, co się stało w tym mysim raju?

Początkowo wszystko przebiegało pomyślnie – myszy osiedlały się, budowały gniazda i intensywnie się rozmnażały. Populacja podwajała się co 55 dni (ciąża u myszy trwa 22 dni), a dominujące osobniki miały liczniejsze potomstwo. Gryzonie chętnie przebywały w towarzystwie zarówno krewnych, jak i obcych myszy.

Jednak gdy liczba osobników osiągnęła 2200 – czyli znacznie mniej, niż mogłaby pomieścić klatka – rozpoczął się regres. U samców zanikła agresywność, a u samic pojawiły się zachowania ofensywne. Potomstwo było odrzucane, a podstawowe instynkty społeczne zaczęły zanikać. Myszy przestały się rozmnażać, ich życie ograniczyło się do jedzenia i obsesyjnego czyszczenia futra.

W 1588. dniu eksperymentu, przeprowadzonego po raz pierwszy w latach 1968–1972, z przyczyn naturalnych zdechła ostatnia mysz. Tak zakończyła się opowieść o mysim raju – eksperymencie, który wciąż budzi niepokojące refleksje.