Masowe egzekucje, rzezie i marsze śmierci – wszystko w jednym „Raporcie”

Masowe egzekucje? Są. Rzezie ludności cywilnej? Jak najbardziej – z Woli i Michniowem włącznie. Marsz śmierci z Rybna Kaszubskiego? Obecny.

Wszystko to opisane zgodnie z ultranowoczesną formułą – skrótowo, konkretnie, w stylu internetowego infotainmentu: kto, kiedy, gdzie, ile i za ile.

Jednak „Raport” to także dzieło matematyczne. Podręcznik akademickiego formatu, w którym zadania z życia (czy raczej śmierci) wzięte mają gotowe rozwiązania.

Na przykład:
Oblicz, ile warte byłoby życie wspomnianej Czesławy Kwoki, gdyby oczywiście przepisowo długo żyła. W odpowiedzi otrzymujemy model ekonomiczny, uwzględniający:

• wzrost realnych wynagrodzeń,
• akumulację oszczędności

Milionerka z Auschwitz, czyli trup w Excelu

W „Raporcie” pojawiają się zaawansowane modele ekonomiczne, pozwalające obliczyć utracone wynagrodzenia – z uwzględnieniem wzrostu realnych płac, akumulacji oszczędności oraz przeciętnej długości życia… tej z 1950 roku. A do tego dochodzą jeszcze kontrfaktyczne trendy wzrostu czynników produkcji, co brzmi równie pięknie, co niezrozumiale.

Ale spokojnie – autorzy wiedzą, co robią. Wszystko to prowadzi do jednego, bezspornego wniosku: gdyby Czesława Kwoka żyła, zarobiłaby bardzo dużo pieniędzy, nawet przy uwzględnieniu hipotetycznego wskaźnika inflacji.

A to dopiero początek.
Jeśli wciągniemy do rachunków waloryzację indeksem cen konsumpcyjnych, parytet siły nabywczej dolara albo – najlepiej! – złoto jako najpewniejszą lokatę kapitału, to okazuje się, że Kwoka byłaby dziś… milionerką.

Tak, dobrze przeczytaliście: milionerką.
Grosz do grosza, fenol do fenola – i mamy kokoszę.

„Raport” działa więc jak nieoczekiwany podręcznik ekonomii stosowanej. Przekłada wiedzę makro- i mikroekonomiczną na żywe przypadki. A właściwie martwe. Z tych danych emanuje trupiaszczy konkret, którego nie da się zignorować.

Nie miałem pojęcia, że Excel może być aż tak ekspresyjny. Że można przy jego użyciu narysować medianę populacji wymordowanych Żydów, wyznaczyć centroid ich rozmieszczenia i domknąć to wszystko elipsą odchyleń standardowych. To trzeba zobaczyć.

Rzeź w liczbach, czyli bilans bez zysków

Nie potrafię sobie wyobrazić tego ogromu pracy i szalonej staranności, jaką pochłonęły infografiki „Raportu”.

Chodzi m.in. o wizualizacje masowych mordów dokonanych przez Niemców na ludności Rzeczypospolitej Polskiej, opracowane według gmin, w których zabito więcej niż 100 osób, oraz dane dotyczące zaludnienia najważniejszych miast II RP.

Nie do ogarnięcia jest też zaangażowanie uczonych, którzy z płaskiej przecież macierzy matematycznej wyciągnęli przejmujące, niemal fotorealistyczne wizualizacje ukatrupionych Polaków – według powiatów, w stosunku do liczby ludności z 1931 roku, z uwzględnieniem tzw. inteligencji, klasyfikowanej według wybranych zawodów.

Wiecie na przykład, ilu zamordowali hitlerowcy dentystów? Otóż ponad 70 procent.

Choć, szczerze mówiąc, nie do końca rozumiem, dlaczego historycy zaliczyli dentystów do inteligencji…

„Raport” zapisze się również w historii polskiej rachunkowości – jako najbardziej wstrząsający, a zarazem elegancki i niemal pozbawiony błędów bilans pięciolatki pod rządami jednej opcji politycznej.

To bowiem sprawozdanie finansowe bez choćby śladu zysków – co dla każdego księgowego z krwi i kości pozostaje sytuacją całkowicie nie do przyjęcia. Zawiera:

• bezpośrednie straty demograficzne,
• straty budynków mieszkalnych i niemieszkalnych w miastach,
• straty zabudowań wiejskich – mieszkalnych i gospodarczych,
• straty obiektów zabytkowych, sakralnych, inżynierskich,
• straty mienia ruchomego w transporcie kolejowym, drogowym i wodnym,
• straty w rolnictwie, leśnictwie,
• straty wynikające z przejęcia mienia prywatnego i państwowego,
• straty majątku rzeczowego Wojska Polskiego – i wiele, wiele innych.

Zysk? Żaden.
Tylko dane – zimne, dokładne i ostateczne.